Απαιτούνται ριζικές αλλαγές - έως πλήρεις ανατροπές - στην ελληνική τουριστική εκπαίδευση
Συνέντευξη Νίκου Ε. Σκουλά,
Προέδρου Minoan International College
στην Τατιάνα Ρόκου για το Travel Daily News
Απαιτούνται ριζικές αλλαγές - έως πλήρεις ανατροπές - στην ελληνική τουριστική εκπαίδευση
Ερώτηση: Τι θα πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να αλλάξει ριζικά στην τουριστική εκπαίδευση (ιδιωτική και δημόσια) στην Ελλάδα και τι απλώς να τροποποιηθεί;
Απάντηση: Η ελληνική παιδεία και εκπαίδευση, γενικά, χρειάζεται μεταρρυθμίσεις σε κάποιους τομείς και σε άλλους ριζικές αλλαγές έως πλήρεις ανατροπές. Καθόσον αφορά όμως στην τουριστική εκπαίδευση, απαιτείται, κατά τη γνώμη μου, εκ βάθρων αναδιάρθρωση. Για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα του τουρισμού της Ελλάδος, ο μοναδικός δρόμος που μας προσφέρεται είναι ο εμπλουτισμός και η ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού μας προϊόντος και αυτό προϋποθέτει την ύπαρξη υψηλού επιπέδου διευθυντικών στελεχών και καλά εκπαιδευμένων υπαλλήλων σε σύνδεση με την αγορά εργασίας. Η αναδιάρθρωση στην οποία αναφέρθηκα, προϋποθέτει την εισαγωγή του μαθήματος της τουριστικής παιδείας από το Δημοτικό κιόλας σχολείο, την εγκατάλειψη της απηρχαιωμένης και αδιέξοδης μεθόδου της αποστήθισης στο Γυμνάσιο και το Λύκειο και, αντί αυτής, την ενθάρρυνση και ανάπτυξη της αναλυτικής και κριτικής ικανότητας των μαθητών. Ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να επιδιώκει την παραγωγή στελεχών με τουριστική παιδεία, τουριστική συνείδηση και τεχνικές δεξιότητες πρώτης γραμμής.
Τα προγράμματα σπουδών στα δημόσια ιδρύματα παροχής Ανώτατης Παιδείας (ΑΕΙ και ΤΕΙ) πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να αναβαθμιστούν και να χρηματοδοτηθούν επαρκώς, προκειμένου να ανταποκριθούν στην ανάγκη δημιουργίας ανώτερων και ανώτατων στελεχών και για τον τουρισμό. Εδώ όμως, παρά την ύπαρξη τιμητικών εξαιρέσεων που οφείλονται στον πατριωτισμό και τη φιλοτιμία ολίγων, υστερούμε απελπιστικά. Χρειαζόμαστε επειγόντως έναν αριθμό προπτυχιακών πανεπιστημιακών σχολών, με αντικείμενο το τουριστικό μάνατζμεντ, που τώρα δεν υπάρχουν.
Οι σοβαρές προσπάθειες λίγων μη κρατικών κολεγίων, μεταξύ των οποίων το Minoan International College για τη λειτουργία του οποίου είμαι υπεύθυνος, παρά τα υψηλά τους standard, δεν αρκούν να καλύψουν το κενό. Είναι βέβαιο ότι η επιβίωση και ανάπτυξη των τουριστικών επιχειρήσεων περνά από την ποιοτική παιδεία, εκπαίδευση και κατάρτιση των στελεχών, που είναι ο μόνος δρόμος για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας στην οικονομία μας που τώρα νοσεί».
Ερώτηση: Κατά πόσον έχουν αναβαθμιστεί (ή υποβαθμιστεί) οι τουριστικές σπουδές στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και ποιες είναι οι εξελίξεις στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό (αλλά και διεθνή) χώρο σε σύγκριση με την Ελλάδα;
Απάντηση: Αν εξαιρέσουμε τις σχολές του ΟΤΕΚ (πρώην ΕΟΤ) που κάνουν ικανοποιητική δουλειά σε επίπεδο βασικών τεχνικών δεξιοτήτων και δημιουργίας μεσαίων στελεχών, η τουριστική εκπαίδευση υπήρξε και παραμένει σε τέλμα. Παρά τις προσπάθειές μας κατά τα τελευταία τριάντα σχεδόν χρόνια, δεν καταφέραμε να πείσουμε την πολιτεία να προσφέρει τουριστική παιδεία και εκπαίδευση στα δημόσια πανεπιστήμια.
Για τον τουρισμό, που αποτελεί την κινητήρια δύναμη της οικονομίας μας και επηρεάζει αποφασιστικά την κοινωνική και πολιτιστική μας ζωή αλλά και το φυσικό περιβάλλον, δεν υπάρχει ούτε μία προπτυχιακή πανεπιστημιακή σχολή, όταν παράγουμε χιλιάδες άλλους πτυχιούχους που καταλήγουν στην έρημο της ανεργίας. Θέλω να ελπίζω ότι οι αναγγελθείσες σχολές στα Πανεπιστήμια Αιγαίου και Πειραιώς, θα ευδοκιμήσουν. Αυτό θα είναι μια καλή αρχή.
Θετικό βήμα για την παιδεία μας γενικότερα αλλά και για τον τουρισμό, θα πρέπει να θεωρείται η ψήφιση του Νόμου 3696/2008 για την ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών Κολεγίων υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του Υπουργείου Παιδείας που αναμένεται να βάλει κάποια τάξη στο χαώδες ως τώρα και ανεξέλεγκτο τοπίο της ιδιωτικής εκπαίδευσης με τη μορφή Εργαστηρίων Ελευθέρων Σπουδών ή παραρτημάτων ξένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.
Ως προς το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά, στην Αυστραλία αλλά και στην Ευρώπη, υπάρχουν αξιόλογα πανεπιστήμια και κολέγια για τουριστικό και ξενοδοχειακό μάνατζμεντ που υποστηρίζονται απλόχερα αλλά και ελέγχονται αυστηρά από το κράτος, πράγμα που επηρεάζει θετικά το επίπεδο της τουριστικής τους ανάπτυξης. Εμείς, στο Μινωικό Κολέγιο, συνεργαζόμαστε στενά με κάποια από τα καλύτερα.
Ερώτηση: Ποια πιστεύετε ότι είναι η βιωσιμότητα των ΤΕΙ Τουριστικών Επιχειρήσεων / Επαγγελμάτων της χώρας και η διασύνδεσή τους με την αγορά εργασίας;
Απάντηση: Τα ΤΕΙ ιδρύθηκαν στη χώρα μας με την πρόθεση να λειτουργήσουν στα πρότυπα των καλών τεχνολογικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων του εξωτερικού. Δυστυχώς εγκαταλείφθηκαν στην τύχη τους, υποχρηματοδοτήθηκαν, ή και αποτέλεσαν αντικείμενο ικανοποίησης πελατειακών σχέσεων ως δήθεν «μοχλός τοπικής ανάπτυξης» εκεί που δεν χρειάζονταν, και δεν υπήρχαν υποψήφιοι φοιτητές, για να δουλέψουν οι γκαρσονιέρες και οι καφετέριες. Χάρη στο φιλότιμο και στον πατριωτισμό κάποιων σοβαρών λειτουργών της παιδείας, υπάρχουν αρκετά σοβαρά τεχνολογικά εκπαιδευτικά ιδρύματα που πρέπει να υποστηριχθούν και να γίνουν ισότιμα των πανεπιστημίων. Για τον τουρισμό, είναι αξιόλογη η παρουσία του ΤΕΙ Αθήνας, Θεσσαλονίκης, κ.α.
Πολλά ΤΕΙ που δεν έχουν φοιτητές και δεν συνδέονται με την αγορά εργασίας, πρέπει να κλείσουν για να μη σπαταλούν τα χρήματα των φορολογουμένων.
Ερώτηση: Ποια κρίνετε ότι είναι τα πλεονεκτήματα ενός σύγχρονου ελληνικού ΙΕΙ Ιδιωτικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος) τουριστικών σπουδών και ποια τα -πιθανά- μειονεκτήματά του;
Απάντηση: Σε ότι αφορά στα ποιοτικά πρότυπα σπουδών και στην υποχρέωση τήρησής τους δεν θα πρέπει να υπάρχει διαφορά μεταξύ δημόσιων και μη κρατικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Όλα πρέπει να τελούν υπό την εποπτεία και τον αυστηρό έλεγχο του κράτους. Στην πράξη όμως, παρά την ουσιαστική συμφωνία της μεγάλης πλειονότητας των πολιτικών δυνάμεων, η καθυστέρηση στην αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, προσδίδει ένα συγκριτικό μειονέκτημα στα μη κρατικά κολέγια καθόσον αφορά στα τυπικά τους χαρακτηριστικά.
Τα κολέγια όμως με στόχευση στο τουριστικό και ξενοδοχειακό μάνατζμεντ και στη διοίκηση επιχειρήσεων, διαθέτουν το σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα της ευελιξίας να διαμορφώνουν τα προγράμματα σπουδών και να οργανώνουν την πρακτική εξάσκηση των φοιτητών σε σύνδεση με την επιχειρηματική και επαγγελματική κοινότητα που είναι και ο εργοδότης των αποφοίτων.
Αυτό ακριβώς κάνουμε στο Minoan International College, με προγράμματα εξειδίκευσης, υποχρεωτική παρακολούθηση, υποχρεωτική αλλά αμειβόμενη εξάσκηση και υποχρεωτική αξιολόγηση διδασκόντων και διδασκομένων, πράγμα που δεν συμβαίνει στο δημόσιο. Μ’ αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται η απασχολισιμότητα και η επαγγελματική καριέρα των αποφοίτων.
Ερώτηση: Ποιες οι ιδιαιτερότητες της τουριστικής εκπαίδευσης και πώς αυτές θα πρέπει να αντιμετωπιστούν, ώστε να παραχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα -το οποίο θα έχει και άμεσο αντίκτυπο στο τουριστικό μας προϊόν και την παροχή καλύτερων υπηρεσιών;
Απάντηση: Κύρια χαρακτηριστικά της τουριστικής δραστηριότητας είναι αφ’ ενός η θετική επίδρασή της στην οικονομική ανάπτυξη της κάθε χώρας (ιδιαίτερα της Ελλάδας) και αφ’ ετέρου η κοινωνική, πολιτιστική και περιβαλλοντική της διάσταση. Ο τουρισμός είναι μια εφαρμοσμένη όσο και βιωματική επιστήμη. Αυτή η διαπίστωση που είναι γενικά αποδεκτή, πρέπει να προσδιορίζει και το περιεχόμενο των τουριστικών σπουδών.
Οι σπουδαστές και οι φοιτητές, εκτός από τις επαγγελματικές και τεχνικές δεξιότητες, οφείλουν να αποκτήσουν μια ευρύτερη γενική παιδεία (κατά τον Πλατωνικό ορισμό) με έμφαση στις ανθρωπιστικές επιστήμες (ψυχολογία, κοινωνιολογία, φιλοσοφία, κ.λπ.) προκειμένου να ανταποκριθούν στις σύγχρονες επικοινωνιακές απαιτήσεις για την ξυπηρέτηση του ποιοτικού τουρισμού που είναι ή πρέπει να είναι το ζητούμενο για μας.
Αναμφίβολα, η γνώση τουλάχιστον δυο ξένων γλωσσών, είναι αναγκαία προϋπόθεση στην παγκοσμιότητα του σύγχρονου τουρισμού.
Ερώτηση: Η Ελλάδα ως χώρα παροχής τουριστικών υπηρεσιών θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει και πόλο έλξης σπουδαστών άλλων χωρών για σπουδές στον τουρισμό σε δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη και εάν ναι με ποιες προϋποθέσεις η Ελλάδα θα μπορούσε να «εξάγει» τεχνογνωσία στο χώρο αυτό;
Απάντηση: Αντί άλλης απάντησης, αναφέρω την πρακτική που ήδη ακολουθούμε στο Μινωικό Κολέγιο. Τα έργα είναι πιο πειστικά από τα λόγια. Κατά τη βραχεία περίοδο της λειτουργίας μας (πέντε χρόνια) το 60% των φοιτητών και φοιτητριών μας προέρχεται από 22 χώρες του εξωτερικού. Κάνουμε δηλαδή εισαγωγή φοιτητών και συναλλάγματος και όχι εξαγωγή. Πράγματι, η Ελλάδα μπορεί να γίνει κέντρο παιδείας και πολιτισμού, αξιοποιώντας την μοναδικότητα των ιστορικών και πολιτισμικών της καταβολών, της γεωγραφικής της θέσης ανάμεσα σε τρεις Ηπείρους και τη σημαντική εμπειρία μας στον τουρισμό.
Για να αξιοποιήσουμε όμως αυτά τα πλεονεκτήματα οφείλουμε να εγκαταλείψουμε την εσωστρέφεια, να δημιουργήσουμε, στα δημόσια πανεπιστήμια, ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών (όπως κάνουμε εμείς) αλλά και να πάρουμε πρωτοβουλίες προσέγγισης δυνητικών φοιτητών με τη βοήθεια των πρεσβευτικών και προξενικών μας αρχών οι πλείστες των οποίων αντιμετωπίζουν το θέμα με αδιαφορία έως εχθρότητα.
